Depresyonda mıyım?

Depresyonda mıyım?

Depresyon, tüm dünyada her üç kişiden birinin hayatı boyunca en az bir kez geçirdiği bilinen psikolojik bir problemdir. Bu yüzden de psikolojik sorunların “soğuk algınlığı” olarak da bilinir. Karamsarlık, umutsuzluk, kendini suçlama, ümitsizlik, hayal kırıklığı, olumsuz bakış açısı en belirgin özellikleri olarak sıralanabilir. İnsanların pek çoğu hayatlarının bir döneminde bazı depresif belirtiler yaşarlar. En bilinen depresyon türü “üzgün hissetmek” ya da “çökkün ruh hali” dir. Bu duygular genelde kısa süreli olur ve gündelik hayat akışı üzerinde az bir etkiye sahiptir. Depresyonun sonraki aşamasında ise, belirtiler daha yoğun ve uzun sürelidir, gündelik uğraşları sürdürmek, ciddi bir çaba gerektirir; yine de insanlar bir şekilde üstesinden gelirler. Ağır düzeyde depresyon yaşayan birinin ise duygu dalgalanmaları çok yoğundur ve gündelik hayatını sürdüremez hale gelebilir.

Depresyon Belirtileri

Duygusal Belirtiler:

Umutsuzluk, gelecekten bir şey beklememe 

Çökkün, karamsar ruh hali 

Kendini suçlama ve değersiz görme 

Herhangi bir şeyden zevk alamama 

Sürekli ağlamaklı olma 

Hiçbir şey hissedememe, duyguların körelmesi

Zihinsel Belirtiler:

Dikkati toplayamama, sürdürememe, dikkatin çabucak dağılması 

Kafa karışıklığı, düşüncelerini toparlayamama, eskisine göre yavaş düşünme, kararsızlık 

Ölüme ilişkin düşünceler 

Kötümser bakış açısı; bugünün anlamsız, geçmişin kayıp, geleceğin kötülüklere gebe olduğuna dair düşünceler 

Davranışsal Belirtiler:

Yapılacakları ya da keyif veren aktiviteleri erteleme 

Yalnız kalmak için çaba sarf etme, insanlardan uzaklaşma 

Hareketlerde (yürüme, konuşma vb.) yavaşlama, durgunluk 

Gündelik uğraşları ancak büyük çabayla yapabilme 

Fiziksel Belirtiler:

Uykuya dalamama, gece boyunca uykunun sık sık bölünmesi, veya aşırı uyuma, dinç ve dinlenmiş olarak kalkamama 

İştahta azalma, fark edilir kilo kaybı veya tıkanırcasına yeme, kilo artışı 

Kronik yorgunluk, isteksizlik, motivasyonsuzluk 

Fiziksel bir nedeni olmayan baş, sırt ağrıları, sindirim sistemi bozuklukları 

Sözü edilen bu belirtilerin hepsinin herkeste ortaya çıkması gerekmez, bazen depresyon kendini sadece birkaç belirtiyle gösterebilir. Ayrıca belirtiler hafif, orta veya şiddetli olabilir ve belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir.

Depresyonun Nedenleri

Ani ve ciddi bir kayıpla yüz yüze kalmak depresif belirtilere yol açabilir. Bu kayıp bazen sevilen birinin ölümü olabileceği gibi iş kaybı, ilişki bitimi ve diğer durumlar da olabilir. Böyle durumlarda kişi, kendini üzüntüye sokan durumun farkındadır.

Uzun süren yüksek stres düzeyine maruz kalma da depresyona yol açabilir. Yaşanan stres, sorumluluklar ve yapılması gereken çok sayıda iş kişiye olumsuz duygular yaşatabilir ve hayatının kontrolden çıktığını düşünebilir. Bu durumda kişi depresyonu yaşar ancak kendisini neyin etkilediğinin farkında olmayabilir.

Kendi Kendine Yardım

Depresif ruh halinden kurtulmak için yapılacak ilk şey gündelik faaliyetleri düzenlemektir. İçinizden gelmesini beklemeyin ve size kendinizi iyi hissettirecek bir şeyler yapın. Bu, yoğun tempo içinde mola vermek, sevdiğiniz bir arkadaşınızla ertelediğiniz bir buluşmaya gitmek olabileceği gibi, yataktan daha erken kalkıp kahvaltı etmek de olabilir. Unutmayın, depresyondaki yorgunluk, normal yorgunluktan farklıdır, dinlenerek bu yorgunluk hissinden kurtulamazsınız. Harekete geçmek, daha aktif olmak size kendinizi zinde ve daha az yorgun hissettirecektir. 

Beslenme ve uyku düzeninizi toparlamaya gayret gösterin. Öğün atlamamaya, hazır gıdalar yerine taze ürünlerden yapılmış sıcak yemekler yemeye çalışın. Uyku saatlerinize yakın kahve, çay ve eğer içiyorsanız sigara tüketimini mümkün olduğunca bırakın. Bunlar sinir sisteminizi uyararak uykunuz gelse dahi, uykuya dalmanızı güçleştirir. Doktor kontrolünde verilmemiş uyku hapları ya da diğer ilaçlardan uzak durun. Uykuya dalmayı kolaylaştıracağı düşüncesiyle alkol almayın. Gün içerisinde küçük hareketlerle aktivite düzeyinizi artırın, gece uykunuza yardımcı olacağını göreceksiniz.

Sorumluluklarınızı bu dönemde artırmayın, bilinen stres kaynaklarından uzak durun, yaşamınızı değiştirecek kararlar almak gibi.

Tüm bunları yapmaya çalışırken karşınıza çıkacak en büyük engel, depresif düşünme biçimi olacaktır. “Yapsam da ne işe yarayacak”, “çok zor”, “nasıl olsa gene yüzüme gözüme bulaşacak”, hiçbir şey düzelmeyecek” gibi. Kendinizi sık sık bunları düşünürken buluyorsanız şunu da kendinize hatırlatmakta fayda olabilir: bu düşünceler de depresyon belirtisidir ve harekete geçmek, acı verici düşüncelerden uzaklaşmaya yardımcı olacaktır.

Depresyonda Olan Bir Yakınımıza Yardım Etmek

Depresyonda olan yakınlarımız, arkadaşlarımız, aile üyelerimiz bizden uzaklaşabilirler. Kendileri ifade etmese dahi, yukarıda aktarılan belirtileri bir yakınınızda gözlemliyorsanız, bunları o kişiyle paylaşarak onu yardım almaya yönlendirmek onun için yapacağınız en işlevsel müdahale olacaktır. Yakınınızla konuşurken:

Onu neşelendirmeye ya da onun sorunlarını kendiniz çözmeye çalışmayın. 

Onun hissettiklerinin aynısını hissettiğiniz gibi sözlerle sempati kurmaya çabalamayın. 

Onunla konuşurken istese tüm bunların üstesinden gelebileceği, aslında bu kadar da “kafaya takacak” şeyler olmadığı gibi ifadelerden uzak durun. 

Konuşurken karşınızdakine sinirlenmemeye çalışın. 

Onu suçlamayın, yargılamayın. 

Önceliğiniz, onunla ilgilendiğinizi ve yardım etmek istediğinizi anlatmak olsun. 

Ne Zaman Uzman Yardımı Gerekir

Yaşadığınız (ya da bir yakınınızın yaşadığı) belirtiler giderek artıyorsa ve şiddetleniyorsa, hayatı kaliteli bir biçimde sürdürmeye engel olacak düzeyde ise, yaşadığınız sıkıntı artık sizi bunaltıyorsa ve intihar bir seçenek gibi görünmeye başladıysa, muhakkak bir ruh sağlığı uzmanından yardım alın. Depresyon üstesinden gelinebilen ve müdahalede iyi sonuçlar elde edilen bir psikolojik sorundur, uzman yardımı almaktan çekinmeyin.

 

Fennel, M. (2000). Depression. In K. Hawton, P.M. Salkovskis, P.M. Kirk and D.M. Clark (Eds.), Cognitive and behavior therapy for psychiatric problems: A practical guide (pp. 169-235). New York: Oxford University Pres Inc.

Tuğrul, C., & Sayılgan, M.A. (1997). Depresyonla başa çıkma yolları. Ankara: Türk Psikologlar Derneği.